Dobra Sesja nie jest przypisana do konkretnego systemu i może zostać przeprowadzona w różnych stylach prowadzenia. By sesja została uznana za Dobrą uważamy jednak, że musi spełniać pewne warunki, które odróżniają sesję RPG od opowiadania w książce, gry komputerowej czy gry planszowej, wykorzystując w pełni potencjał formuły, w której grupa ludzi (MG i Gracze) wspólnie buduje historię z użyciem mechaniki losowej (Kości).
Wysokopoziomowo Dobra Sesja jest (1) Otwartą (2) Opowieścią opowiedzianą przez (6) Akcję Nie Ekspozycję osadzoną w (5) Realiach Ludzkiej Natury. Powinna (3) Mieć Sens i być wewnętrznie spójna zgodnie z (4) Konwencją, zbudowana w (10) Symbiozie Mechaniki i Fikcji.
Jest (7) Dopasowana do Grupy Docelowej. Gracze mają (9) Równoważny (8) Wpływ na sesję.
Nie oczekujemy perfekcji ani od Graczy, ani od MG. Pomagamy sobie nawzajem, wspieramy się w rozwoju przez konstruktywną krytykę oraz dopracowujemy swoje techniki wspólnymi siłami poprzez dyskusję. Nie zwalczamy się, nie próbujemy zaszkodzić sobie nawzajem. Każdy ma swoje siły i słabości, z którymi pracujemy, by wzmacniać siły i niwelować słabości. Stawiamy na wysokie zaangażowanie, chęć rozwoju i pokonywanie kolejnych wyzwań, zarówno przez naszych Graczy, jak i Mistrzów Gry.
Czym NIE SĄ nasze sesje i czego nie wspieramy:
Sesji nielogicznych
Nie wspieramy sesji, w których wydarzenia, akcje NPC, reakcje świata lub konsekwencje działań Graczy są wewnętrznie niespójne lub sprzeczne bez uzasadnienia fabularnego.
Chodzi o sytuacje, w których świat gry nie trzyma się własnych zasad, a zdarzenia zachodzą w sposób przypadkowy lub arbitralny - np. te same działania w identycznych warunkach prowadzą do zupełnie różnych efektów bez wyjaśnienia, NPC zmieniają motywacje bez powodu, a konsekwencje decyzji są ignorowane lub „resetowane”.
W naszym podejściu świat powinien być logiczny w ramach przyjętej konwencji - nawet jeśli jest magiczny, absurdalny czy surrealistyczny, to jego zasady muszą być spójne i konsekwentnie stosowane, aby decyzje Graczy miały realne znaczenie.
Sesji popadających w jedną ze skrajności - kompletnych Sandboxów lub pełnego Railroadingu
Sandboxów
Sesje tego typu często charakteryzują się tym, że świat istnieje dlatego, że postacie tam są. Charakter, zachowania NPC - często nawet miejsca i historie - często są efektem czystej generacji proceduralnej (np. losowanie z tabelki). Nie ma tam często opowieści czy historii, są tylko encountery i wydarzenia i reakcje na działania Graczy. Postacie Graczy tam są, bo są. NPCe i miejsca istnieją tylko dlatego, by Postacie Graczy miały coś, z czym mogą wejść w interakcję. Może to być przyjemna rozgrywka, ale fundamentalnie powyżej poziomu taktycznego nic nie miało znaczenia.
Ten typ rozgrywki często sprowadza się do serii przypadkowych scen o czysto rozrywkowym charakterze. Mogą być zabawne, ale jeśli brakuje im spójnej historii, celu i konsekwencji, nie odpowiada to naszemu podejściu.
Dobra Sesja z naszej perspektywy jest opowieścią „o czymś”, czymś więcej niż tylko ciągiem niepołączonych ze sobą zleceń pobranych w karczmach na trakcie.
Railroadingu
Nie wspieramy sesji, w których fabuła jest z góry ustalonym torem wydarzeń, a Gracze są jedynie „przewożeni” od sceny do sceny.
W takich rozgrywkach decyzje Graczy są iluzoryczne - nie zmieniają przebiegu historii mogą oni jedynie wybierać sposób dojścia do tego samego rezultatu. Świat nie reaguje na ich wybory w sposób realny, ponieważ wszystkie drogi prowadzą do wcześniej zaplanowanego zakończenia.
W naszym podejściu historia powinna wynikać z decyzji przy stole, a nie z wcześniej ustalonego scenariusza.
Rozgrywek planszówkowych
Nie wspieramy sesji, które sprowadzają się do struktury gry planszowej, a więc serii powtarzalnych wyzwań, testów i starć, które istnieją niezależnie od kontekstu fabularnego.
W takim modelu świat gry jest statyczny, a Gracze poruszają się po nim jak po planszy, realizując kolejne „etapy” bez głębszego wpływu na jego strukturę. Interakcja ogranicza się do optymalizacji działań w ramach narzuconych zasad mechanicznych.
W naszym podejściu mechanika ma wspierać opowieść, a nie zastępować jej znaczenie.
1 i 2. Sesja jest Otwartą Opowieścią
Dobra Sesja jest Opowieścią, co znaczy, że wykorzystuje strukturę „Zamknięta -> Otwarta”.
Sesja zaczyna się od zdefiniowanego z góry przez MG lub Graczy we współpracy z MG Celu Startowego, który jednak nie musi pozostać celem Graczy do końca sesji. Ma im jedynie nadać kierunek działań na samym początku.
Sesja nie jest jak gra komputerowa ze skończoną ilością opcji i ścieżek, nie jest też książką czy filmem, w których jest tylko jedna droga. Nie jest też grą planszową, w której losowane są kolejne sytuacje z talii kart.
MG przygotowuje sytuację, w którą wprowadza Graczy w części Zamkniętej, dając im ograniczoną ilość rzeczy, które mogą zrobić i przedstawiając kluczowe dla sesji miejsca, postacie, informacje.
Jednak to Gracze decydują w części Otwartej, jak finalnie chcą podejść do przedstawionej sytuacji, jak i czy chcą ją rozwiązać - demonstrując w ten sposób serce swoich postaci, pokazując czy cel sesji jest dla nich ważniejszy, czy ważniejsze są inne sub-cele. To Gracze decydują o tym, jak sesja się zakończy i co zrobią z zastaną sytuacją, nie MG.
3. Sesja ma Mieć Sens
Każda sesja RPG jest serią decyzji podejmowanych przez Graczy. Aby decyzje miały znaczenie, świat gry musi być wewnętrznie spójny, a wydarzenia logicznie wynikać z realiów świata, konwencji rozgrywki i kompetencji postaci.
Gracze podejmują decyzje na podstawie informacji, które otrzymują. Jeśli świat działa niespójnie, przestają ufać temu, co widzą i słyszą, a ich wybory tracą wartość.
Weźmy na przykład taką sytuację:
Święty Rycerz Graala, słynny obrońca całego królestwa, wyruszył wraz ze swoim zakonem, by zgładzić smoka, lecz bestia zabiła zarówno jego, jak i wszystkich jego rycerzy.
Gracze będący grupą młodych rycerzy dostają teraz zlecenie, by zabić tego smoka.
→ naturalnym wnioskiem Graczy będzie uznanie smoka za śmiertelnie niebezpiecznego przeciwnika. Skoro doświadczony bohater wraz z całym zakonem poniósł porażkę, rozsądne wydaje się zdobycie wsparcia, przygotowanie planu lub znalezienie innego rozwiązania niż bezpośrednia walka.
→ Jeśli jednak po dotarciu na miejsce okaże się, że smok jest łatwy do pokonania i drużyna bez problemu zabije go samodzielnie, Gracze poczują się oszukani. Ich sensowne decyzje okazały się niepotrzebne, a wcześniejsze informacje o potędze Rycerzy Graala stracą wiarygodność.
Sensowna decyzja graczy o uzyskaniu wsparcia była niepotrzebna, bo w sesji zabrakło Sensu.
Problem nie polega na tym, że Gracze wygrali. Problem polega na tym, że świat przestał być logiczny.
W efekcie przy kolejnych zagrożeniach Gracze nie będą już wiedzieli, które informacje traktować poważnie. Jeśli następnym razem usłyszą, że gigant pokonał Rycerza Graala, mogą uznać, że to kolejna przesada i ruszyć bez przygotowania. Jeśli wtedy zginą, nie odbiorą tego jako konsekwencji własnych decyzji, ale jako arbitralność świata gry.
Weźmy inną sytuację:
W mieście działa terrorysta odpowiedzialny za zamach podczas balu, na którym obecne były najważniejsze osoby w regionie. Strażą dowodzi sławny bohater, znany z wielokrotnego udaremniania zamachów na życie króla.
Podczas śledztwa Gracze odkrywają jednak, że terrorysta po prostu zameldował się w miejscu balu, wbiegł między strażników, rzucił bombę i uciekł przez okno. Następnie drużyna bez większego wysiłku odnajduje oczywiste tropy prowadzące do jego kryjówki i eliminuje go szybciej niż cała straż miejska.
→ z jednej strony gracze cały czas dostawali informacje od npców, że w mieście jest wybitny Bohater dowodzący strażą
→ z drugiej strony Gracze obserwują działania Bohatera i jego organizacji, które sprawiają wrażenie skrajnej niekompetencji. Mimo że wiedział o realnym zagrożeniu atakiem podczas balu, nie był w stanie skutecznie zabezpieczyć wydarzenia przed dość prostą w wykonaniu akcją. Później, mimo wielokrotnych przeczesywań miasta w poszukiwaniu terrorysty, nie zdołał znaleźć oczywistych tropów ani zlokalizować dość łatwej do ustalenia kryjówki.
W takiej sytuacji Gracze przestają ufać logice świata oraz kompetencjom NPC-ów. Nie są już w stanie odróżnić zwykłej nieudolności od celowego działania.
Gdyby później okazało się, że dowódca straży świadomie dopuścił do zamachu i celowo pozostawił luki w ochronie, taka intryga mogłaby zostać całkowicie przeoczona i to nie dlatego, że była dobrze ukryta, ale dlatego, że brak kompetencji stał się dla Graczy normą.
Dlatego świat powinien działać konsekwentnie. NPC-e mogą się mylić, popełniać błędy albo przegrywać, ale ich decyzje muszą wynikać z wiedzy, charakteru i możliwości, które wcześniej zostały pokazane przy stole. Dzięki temu Gracze mogą analizować sytuację, wyciągać wnioski i podejmować świadome decyzje, zamiast zgadywać, co tym razem wynika z logiki świata, a co z arbitralności narracji.
4. Sesja jest Spójna z Konwencją
Konwencja jest zbiorem niepisanych reguł, którymi rządzi się uniwersum, a które nadają mu unikalny klimat. Każda sesja ma Konwencję, najczęściej wynikającą z preferencji Mistrza Gry do prowadzenia określonych Opowieści oraz ze świata, w którym sesja ma miejsce.
Zawsze, niezależnie od okoliczności, wszystkie osoby przy stole muszą rozumieć, w co grają, jakie ruchy są dopuszczalne, jakie sceny mogą wystąpić, jakie konsekwencje mogą ponieść postaci - a co jest niedopuszczalne.
We Władcy Pierścieni oczekujemy wzniosłych przemów i epickich walk, z których bohaterowie wychodzą bez szwanku - w Warhammerze oczekujemy brutalnego realizmu, w którym walka może skończyć się trwałym okaleczeniem, śmiercią lub upadkiem bohatera.
Złamaniem konwencji byłoby, jeśli Legolasowi ork odciąłby rękę i otrzymalibyśmy historię o elfie, który się rozpił i utracił swoją godność - ta historia nie wydaje się odpowiednia w świecie Władcy Pierścieni, ale jak najbardziej byłaby właściwa w Warhammerze.
5. Sesja jest o Realiach Ludzkiej Natury
Występujące na sesji npce są „żywe”, reagują tak, jakby zareagowali prawdziwi ludzie zgodnie ze swoim charakterem, stanem emocjonalnym, swoimi umiejętnościami oraz swoimi celami - w obrębie Konwencji. Przestraszone dziecko może nie być w stanie mówić, nawet jeśli bardzo chce graczom pomóc, zwykły chłop bardzo łatwo da się zastraszyć samą obecnością silnych bohaterów, a szlachcianka nie da się oczarować osobie poniżej pewnego poziomu statusu.
Dobra Sesja jest o czymś „ludzkim”. To sprzeczność charakterów oraz celów generuje konflikty, bezmyślni przeciwnicy są jedynie tłem dla pokazania ludzkich historii w ekstremalnych sytuacjach, a nieludzkie rasy służą pokazaniu wyostrzonych lub wypaczonych ludzkich cech.
6. Sesja jest opowiadana przez Akcję, Nie Ekspozycję
Sesja RPG nie powinna przypominać wspólnego odczytywania książki, w której Mistrz Gry wygłasza długie monologi, opisuje gotowe sceny bez miejsca na interakcję i prowadzi rozmowy NPC-ów sam ze sobą, podczas gdy Gracze jedynie obserwują wydarzenia.
Najważniejsze w sesji są działania Graczy i decyzje, które podejmują w świecie gry. Opisy powinny być zwięzłe i konkretne. Wystarczające, by wyobrazić sobie sytuację, ale pozostawiające przestrzeń do eksploracji, zadawania pytań i interakcji. Jeśli jakiś element świata szczególnie zainteresuje Graczy, mogą sami zagłębić się w jego szczegóły poprzez działanie.
Świat najlepiej poznaje się w praktyce. Magiczny zamek nie musi być szczegółowo opisywany jak podczas wycieczki z przewodnikiem. Znacznie ciekawiej, gdy jego natura ujawnia się poprzez wyzwania, przeszkody i decyzje podejmowane przez drużynę. Labirynt ma być problemem do rozwiązania, a nie jedynie opisem do wysłuchania.
Mniej opowiadania o świecie, więcej doświadczania go przy stole - show, don't tell.
7. Sesja jest dopasowana do Grupy Docelowej
Bardzo często na sesji pojawia się grupa, złożona z graczy o różnym doświadczeniu, umiejętnościach, mocnych i słabych stronach.
Sesja powinna oferować możliwość dla Nowego Gracza, by wniósł coś wartościowego do sesji i dobrze się na niej bawił. Budować na jego entuzjazmie, świeżości pomysłów i braku utartych wzorców grania, bez konieczności znajomości świata lub zasad mechanicznych rozgrywki.
Jednocześnie sesja nie powinna wykluczać Weteranów, sprowadzając ich do roli niańki Nowych graczy. Weterani na każdym poziomie powinni móc się dobrze bawić, rozwiązując wyzwania dostosowane do ich poziomu.
Często dopasowanie sesji może zostać przeprowadzone przez przydzielenie Graczom postaci o różnej sile - Nowi mogą bawić się superkomandosem, mając większą szerokość akcji i kompetencji z dużym poczuciem mocy i sprawczości postaci, podczas gdy Weterani mogą grać postacią w stylu szczura, która mimo mocno ograniczonych akcji i kompetencji ma bardzo unikatową niszę, którą kreatywnie można wykorzystać do wspólnego rozwiązania sesji.
Zabawa i sprawczość wszystkich osób przy stole jest ważniejsza niż balans pomiędzy postaciami.
Dla RÓŻNYCH grup, jeśli znane są z góry, należy też przygotowywać różne sesje. A istniejąca sesja może być uproszczona lub skomplikowana, w zależności od tego, na jakim poziomie doświadczenia jest zespół.
8. Gracze mają Wpływ na Sesję
Dwie różne drużyny, podchodząc do tej samej sesji, mogą stworzyć zupełnie odmienne Opowieści, a nawet doprowadzić przygodę do całkowicie innych zakończeń.
Sposób, w jaki Gracze mierzą się z Przeszkodami, ma znaczenie. Kreatywne pomysły, trafne decyzje i dobre przygotowanie są nagradzane i mogą pozwolić ominąć część wyzwań lub znacząco ułatwić ich rozwiązanie. Z kolei działanie schematyczne, pochopne lub niedostosowane do sytuacji niesie za sobą konsekwencje: utrudnia pokonanie Przeszkód, komplikuje sytuację, a czasem tworzy nowe problemy, których wcześniej nawet nie było.
Każdy Gracz ma realny wpływ na przebieg sesji, wszyscy są równorzędnymi bohaterami wspólnie tworzonej historii.
9. Gracze mają Równoważny wpływ na Sesję
Wszyscy Gracze przy stole dostają szansę na wykonanie akcji, na sesji są wyzwania, w których postacie o różnych kompetencjach mogą się wykazać. Każdy gracz powinien być w stanie się odezwać i wpłynąć na świat gry. Spotlight - uwaga Mistrza Gry - rozdzielany jest pomiędzy wszystkich Graczy, dając im szansę zainterweniować, przekazując do rozwiązania Przeszkody, w których ich postać będzie najlepsza.
Spotlight nie musi być rozdzielony równomiernie czasowo - bardziej wyraziste akcje, mające większy wpływ na sesje, które trwają przez krótką chwilę mają taką samą wartość jak długie akcje, polegające na zapewnieniu pomniejszych korzyści lub przesuwaniu sesji powoli do przodu.
10. Na Sesji występuje Symbioza Mechaniki i Fikcji
Wszystkie znaczące akcje wpływają na bonusy lub minusy mechaniczne, a mechanika wpływa na rozwiązanie wszystkich znaczących akcji. Żadna istotna deklaracja nie jest pomijana przez mechanikę - podejście i opis mają znaczenie. Rzut tylko definiuje, czy wystąpił sukces, czy porażka zadeklarowanej akcji, zgodnie z jej intencją i opisem, a sukces lub porażka na stałe zmieniają rzeczywistość.
Niedopuszczalne są sytuacje, w których gracz deklaruje atak z wyskoku, który mechanicznie zostaje rozliczony jako zwykły atak. Taka deklaracja powinna dać lekki bonus mechaniczny lub zapewnić specjalny efekt przy powodzeniu, być może też specjalną porażkę w razie niepowodzenia, jako ciężki manewr.
Jeśli rzut nie wpływa na sesję to nie powinien wystąpić. Jeśli już wystąpił gracze powinni dostać coś dodatkowego, co będą mogli zagrać później lub przynajmniej jest ciekawym i potencjalnie użytecznym fragmentem historii sesji bądź świata.
Niedopuszczalne jest, by nieudany rzut blokował progresję lub żeby jego jedyną konsekwencją była konieczność powtórzenia rzutu. Konsekwencje powinny wpływać na świat gry, na stan npców wobec graczy, stan postaci lub zasobów graczy, lub pojawienie się Przeszkód, które nie blokują dalszej rozgrywki, wpływają jednak na możliwość osiągnięcia celu lub celów sprawiając, że być może Gracze nie będą w stanie osiągnąć wszystkiego, co by chcieli.
Każdy Test ma być emocjonujący. Gdy uruchomiony jest generator losowy (kości, karty, żetony...) stan świata się nieodwracalnie zmienia.
